20 sierpnia

 

1. Hiszpania
Dyktatura gen. Franco, faktycznie Franciszka Bahamonde Franco. W okresie wojny cywilnej 1936 – 1939 stał na czele sił nacjonalistycznych. Urodził się 4 grudnia 1892 roku. W roku 1907 rozpoczął studia w Akademii Piechoty w Toledo. Ukończył je w roku 1910. W 1912 brał udział w wojnie w Maroku, dzięki czemu szybko awansował. W 1920 roku został zastępcą dowódcy hiszpańskiej Legii Honorowej w Maroku. W roku 1926 został mianowany generałem. Był wówczas najmłodszym generałem armii hiszpańskiej. W roku 1928 został komendantem Akademii Wojskowej w Saragossie. Odwołany z tej funkcji po upadku dyktatury generała Jose Antonino Primo de Rivery został wysłany na Baleary. Uznawany za przeciwnika republiki. Zwycięstwo wyborcze prawicy pozwoliło mu wrócić na kontynent. Jeszcze w roku 1934 został wysłany do stłumienia powstania robotniczego w Asturii, a zwycięstwo w tej akcji zapewniło mu stanowisko szefa sztabu generalnego. Wybory w roku 1936 przyniosły zwycięstwo lewicy (Frontowi Ludowemu) i generał Franco został przeniesiony na Wyspy Kanaryjskie. Tam rozpoczął przygotowania do przewrotu. Dowodzone przez niego oddziały w dniu 18 lipca 1936 roku wypowiedziały posłuszeństwo republice i rozpoczęła się hiszpańska wojna domowa. Franco ściągnął z Maroka oddziały hiszpańskiej Legii Cudzoziemskiej. W sierpniu doszło do walk o Madryt. Kontruderzenie republikanów na pewien czas ustabilizowało front. 29 września 1936 roku nacjonaliści powołali własny rząd, na którego czele stanął gen. Franco. W kwietniu 1937 roku został przywódcą Falangi Hiszpańskiej. Dzięki poparciu sił włoskich i niemieckich Franco zaczął zdobywać przewagę nad siłami republikańskimi. 28 marca Republikanie zostali zmuszeni do opuszczenia Madrytu. Generał Franco objął swoją władzą całą Hiszpanię.
W okresie wojny Franco wykazał się ostrożnością, umiejętnością działania, natomiast po wojnie rozpoczął krwawe prześladowania. Zniesione zostały wszystkie partie polityczne. Zwolennicy republiki zostali skierowani do ciężkich prac państwowych w obozach lub zlikwidowani. W okresie II wojny światowej Franco nie przystąpił do państw Osi, Hiszpania oficjalnie zachowała neutralność. Udzielała natomiast Niemcom i Włochom pomocy gospodarczej, oddziały hiszpańskie brały udział w walce z Armią Czerwoną na froncie wschodnim – tzw. Błękitna Dywizja. Klęski niemieckie sprawiły, że Franco wycofał się z popierania Hitlera. Próbował także wprowadzić pozory demokracji, dlatego w lipcu 1945 roku ogłosił Fuero de los Espanoles, coś na wzór konstytucji. W 1947 roku w Hiszpanii przeprowadzone zostało referendum, wprowadzające ustrój monarchistyczny, przy czym gen. Franco objął urząd dożywotniego regenta, z prawem wyznaczenia przyszłego władcy.
Okres powojenny cechuje powolne odchodzenie od faszyzmu, na pierwszym miejscu Franco ukazuje się jako antykomunista, co pozwoliło mu na poparcie Europy zachodniej w okresie zimnej wojny.  W roku 1953 Franco podpisuje układ z USA, dzięki któremu Hiszpania stała się miejscem baz wojskowych USA. W roku 1955 Hiszpania wstępuje do ONZ, a w roku 1956 wycofuje się z Maroka. Lata 60 –te przyniosły falę niezadowolenia z dyktatorskich rządów Franco, wysunięte zostały żądania reform. Niepokoje te objęły studentów i robotników. W Katalonii i Kraju Basków wystąpiły silne tendencje secesyjne, żądania autonomii. W odpowiedzi na to Franco zaostrzył politykę, usztywnił ją, odsunął dalsze plany liberalizacji w kraju. W roku 1969 jako następcę tronu hiszpańskiego wyznaczył wnuka ostatniego króla Hiszpanii Alfonsa XIII – księcia Jana Karola. Franco zmarł 20 listopada 1975 roku. Jan Karol po objęciu władzy opowiedział się za demokratyzacją życia, powołany został parlament, ogłoszona została konstytucja. Dziś istnieje monarchia konstytucyjna.


2. Syria
Rządy dyktatorskie zostały wprowadzone w roku 1971 za sprawą Asada al – Hafiz. Urodził się w roku 1928 w rodzinie chłopskiej Wahsh (dzika bestia). Po rozpoczęciu studiów w szkole wojskowej przyjął nowe nazwisko – Asad – lew. W roku 1955 zakończył akademię wojskową i rozpoczął pracę jako pilot w syryjskich siłach wojskowych. W roku 1958 został wysłany do ZSRR, gdzie przeszedł przeszkolenie w zakresie prowadzenia walki powietrznej w nocy, po powrocie do kraju został dowódcą eskadry. Zwolniony z służby wojskowej za sprzeciw wobec wystąpienia Syrii ze Zjednoczonej Republiki Arabskiej. Rozpoczął działalność w partii Baas, która głosiła hasła socjalistyczne i panarabistyczne. W roku 1963 partia ta, już pod kierownictwem Asada przejęła w Syrii władzę. 8 marca 1965 roku Asad uzyskał stanowisko syryjskich sił powietrznych, a w lutym 1966 roku stanowisko ministra obrony.
    Lata 1969 – 1970 to rozłam w partii Baas pomiędzy ramieniem wojskowym i cywilnym. Asad w roku 1970 przejmuje kontrolę nad rządem i w roku 1971 objął stanowisko prezydenta. W roku 1973 Syria wzięła udział w wojnie arabsko – żydowskiej. Mimo porażki Asad został uznany bohaterem. Propaguje hasła wielkiej Syrii, dlatego w roku 1976 wojska syryjskie podejmują działania w Libanie. Udziela poparcia Jasirowi Arafatowi.
W roku 1979 podejmuje próbę współpracy z Irakiem. Próba ta zakończyła się niepowodzeniem,  w roku 1983 granica pomiędzy obu państwami została zamknięta, a w roku 1991 stanęła po stronie USA przeciwko Irakowi. Wojna w Zatoce pozwoliła umocnić Asadowi własną pozycję, gdyż do tej pory stał po stronie ZSRR, rozpad Związku Radzieckiego zachwiał jego pozycją. Zdobycie pozycji sojusznika USA dało mu szansę ułożenia na nowo stosunków z państwami zachodnimi.
    W polityce wewnętrznej polityka Asada została zagrożona przez Bractwo Muzułmańskie w roku 1982. Wówczas to Asad dokonał rzezi w mieście uznawanym za główne centrum Bractwa – zginęło ok. 20 tysięcy ludzi. Zwolennicy Bractwa, którzy nie zginęli, byli stopniowo wyłapywani i poddawani torturom. Asad al – Hafiz rozwinął w sposób niespotykany kult własnej osoby, wszędzie spotkać można było jego portrety.
Zmarł 10 czerwca 2000 roku, a władzę w państwie objął jego syn Baszar Asad, który w wyborach uzyskał ponad 97% głosów – był jedynym kandydatem na urząd prezydenta i został zaprzysiężony na urząd prezydenta.


3. Haiti
Dyktatura na Haiti przypada na czas dwóch ludzi, ojca i syna. Franciszek Duvalier. urodził się 14 kwietnia 1907 roku w średniozamożnej rodzinie. Studiował medycynę, specjalizując się w chorobach mieszkańców wsi. Popularność zyskał dzięki poświęceniu w walce z malarią. Związał się wówczas z haitańskim ruchem narodowym. Opowiedział się wówczas za popieraniem voodoo, ludowej religii haitańskiej. Voodoo stało się symbolem wyzwolenia narodowego. Pierwszy jego udział we władzy to lata 1946 – 1950, kiedy pełnił funkcję sekretarza do spraw zdrowia, później ministra pracy. W latach 1950 – 1957 przeszedł do opozycji, zyskując pozycję lidera w roku 1954. W wyborach w 1957 (liczne nadużycia) odniósł zwycięstwo (w niektórych okręgach liczba oddanych głosów przewyższała liczbę mieszkańców) i objął funkcję prezydenta. Podjął działania mające na celu umocnienie swojej władzy, wprowadzając policyjny terror. Stworzył tajną policję, która obok przemocy odwoływała się do voodoo w celu zapewnienia pełnego posłuszeństwa społeczeństwa. W roku 1964 przeprowadził zmianę konstytucji, ogłaszając się dożywotnim prezydentem. Kreował się na wielkiego humanistę, lekarza, porównywał się z Albertem Schweitzerem. Z drugiej strony stosował brutalny terror, odwoływał się voodoo, by zastraszać.
Zmarł 21 kwietnia 1971, a władzę na Haiti objął jego 19 letni syn Jean Claude Duvalier.  Ogłosił program szeroko zakrojonych reform gospodarczych, postanowił złagodzić reżim. To zyskało mu poparcie zagranicznych inwestorów, ale szybko okazało się, że żadne poważniejsze zmiany polityczne nie zostaną wprowadzone. W dalszym ciągu głównym fundamentem władzy była tajna policja. W roku 1985 wybuchł bunt, próba przywrócenia terroru spowodowała wstrzymanie pomocy ze Stanów Zjednoczonych, a to zmusiło Jeana Vlaude Duvaliera do ustąpienia w roku 1986. Uzyskał prawo swobodnego wyjazdu do Francji, gdzie uzyskał azyl polityczny.


4. Irak
Saddam Husajn urodził się w roku 1937. Mając siedem miesięcy stracił ojca. Jego wychowaniem zajmował się wuj. Nie udało mu się ddostać do bagdadzkiej Akademii Wojskowej. To spowodowało, że związał się z ruchem socjalistycznym oraz partią Baas. Ta ostatnia wsparła przewrót Kasima w roku 1958, który doprowadził do obalenia monarchii w Iraku. Wkrótce jednak Baas wystąpiła przeciwko Kasimowi, a Saddam Husajn wystąpił z propozycją zgładzenia Kasima. Zamach nie powiódł się, Husajn ranny musiał ratować się ucieczką do Syrii.  Następnie podjął studia prawnicze w Kairze. Na wygnaniu spędził trzy lata. Aby uniknąć pościgu zmienił wówczas swoje nazwisko z Takriti na Husajn. Powrócił do Bagdadu, gdzie zajął się organizowaniem militarnych oddziałów Baas. W lutym 1963 roku partia Baas dokonała zamachu stanu, Kasim został aresztowany i stracony. Jeden z krewnych Husajna objął urząd premiera. W roku 1979  musiał oddać władzę Husajnowi.
Husajn wprowadził rządy policyjnego terroru, podjął walkę z domagającymi się autonomii Kurdami. 16 marca 1988 przeciwko Kurdom użył broni chemicznej.
Na arenie międzynarodowej awanturnicza polityka doprowadziła do licznych konfliktów zbrojnych. W roku 1980 prowadził wojnę z Iranem. Wojna trwała 8 lat. W roku 1990 armia iracka zajęła Kuwejt w celu włączenia go do Iraku. Przeciwko tej agresji powstała koalicja 28 państw, rozpoczęła się wojna w Zatoce Perskiej – 17 stycznia – 10 kwietnia 1991 roku, która doprowadziła do wycofania się Husajna z Kuwejtu. W czasie tej wojny Irak przeprowadził ataki rakietowe przeciwko celom cywilnym w Izraelu. Na terenie Kuwejtu zniszczonych zostało około 300 szybów naftowych. Straty irackie w tej wojnie sięgnęły 80 tysięcy ludzi. Klęska ta doprowadziła do wybuchu powstania w Kurdystanie. Husajn utrzymał się przy władzy.


5.

Filipiny
Na Filipinach o dyktaturze możemy mówić za prezydentury Ferdinanda Edralina Marcosa.
Urodził się on 11 września 1917 roku na wyspie Sarrat. W roku 1939 ukończył z wyróżnieniem wydział prawa Uniwersytetu Filipińskiego. W czasie II wojny światowej dostał się do niewoli japońskiej. Z niewoli uciekł, według jego słów działał w partyzantce przeciwko Japończykom, ale nie ma  to żadnych potwierdzeń. Po wojnie obejmuje funkcję asystenta prezydenta Manuela Raxasa, następnie jest deputowanym w parlamencie. Rozpoczął starania o fotel prezydenta i wygrał wybory w 1965 roku. Ponownie wybrany na prezydenta w roku 1969. W ciągu dwóch kadencji przeprowadził reformy rolnictwa, przemysłu, edukacji. W obawie przed rozruchami społecznymi 21 września 1972 roku wprowadził stan wojenny. Rozpoczął się czas aresztowań przeciwników politycznych, rozwiązał parlament i wprowadził nową konstytucję zwiększającą władzę prezydenta. W styczniu 1981 roku zniósł stan wojenny, natomiast władzę sprawował w dalszym ciągu za pomocą dekretów. Występowała przeciwko niemu partyzantka muzułmańska, komuniści, a także liberałowie.
W roku 1983 zarządził przeprowadzenie nowych wyborów prezydenckich. Przeciwko niemu w walce o fotel prezydenta wystąpiła Corazon Aquino. W wyniku nadużyć i fałszerstw w roku 1986 Marcos wygrał wybory, ale społeczeństwo nie uznało jego wyboru. Próba siłowego rozwiązania sporu doprowadziła do wybuchu zamieszek  w całym kraju.
25 lutego 1986 roku zarówno Marcos jak i Corazon Aquino ogłosili przejęcie władzy prezydenckiej w państwie. Marcosa nie poparła armia, dlatego opuścił wraz z żoną Filipiny i schronił się na Hawajach. Zmarł 28 września 1989 roku na Hawajach.


6. Zair
Prezydent Zairu Mobutu Sese Seko urodził się w październiku 1930 roku, w Lisala, które należało wówczas do Konga Belgijskiego. W armii kongijskiej tworzonej przez Belgów uzyskał stopień sierżanta, czyli najwyższy stopień możliwy do osiągnięcia przez Afrykanów.
        W roku 1956 wystąpił z wojska i zajął się pracą dziennikarską. Po uzyskaniu przez Kongo niepodległości w roku 1960 został mianowany przez prezydenta Kasavubu i premiera Lumumba sekretarzem obrony. W Lipcu tego roku został naczelnym wodzem armii. Kiedy pomiędzy prezydentem a premierem doszło do otwartej walki o władzę, we wrześniu 1960 roku Mobutu dokonał zamachu stanu. W styczniu 1961 roku przywrócił do władzy prezydenta.
        W roku 1965 Mobutu dokonał kolejnego zamachu stanu, odsuwając Kasavubu od władzy, skoncentrował się na poprawie sytuacji gospodarczej. Znacjonalizował kopalnie miedzi, postanowił zachęcić obcych inwestorów. Rządy sprawował za pomocą dekretów, ograniczył wpływy armii w państwie, dokonał afrykanizacji nazwisk, Kongo zostało przekształcone w Zair (1971) Sam przyjął imię Mobutu Sese Seko.
        Odwoływał się do afrykańskiego nacjonalizmu, prowadził rabunkową eksploatację bogactw naturalnych kraju, majątek państwowy zasilał jego prywatne konta. We wrześniu 1991 roku w Zairze doszło do buntu armii, która domagała się wypłacenia zaległego żołdu. Inflacja sięgała 6 tysięcy procent rocznie. Mobutu próbował ratować sytuację dodrukiem pieniądza, ale kupcy odmówili przyjęcia bezwartościowych pieniędzy. Wówczas armia rozpoczęła rabować sklepy. Doszło do otwartych walk, zginęło kilkaset osób.
        W 1993 roku Mobutu ogłosił wolne wybory i przekazanie władzy demokratycznie wybranemu rządowi. Mimo zewnętrznych nacisków wybory były wciąż odkładane. W roku 1997 rząd Mobutu został ostatecznie obalony. Mobutu zmarł na emigracji w 1997 roku.


7. Panama
Manuel Antonino Noriega Morena urodził się 11 lutego 1938 roku. Mając 20 lat rozpoczął służbę w panamskich siłach zbrojnych. Przeszkolenie wojskowe odbywał w Panamie, Peru, USA. Na scenie politycznej pojawił się w roku 1960, kiedy doprowadził do stłumienia puczu przeciwko prezydentowi. Mianowany szefem wywiadu umocnił swoją pozycję w państwie. Kiedy w roku 1981 prezydent Torrios zginął w katastrofie lotniczej, wg wielu z inspiracji Noriegi,  nowy prezydent powierzył Noriedze stanowisko dowódcy Panamskich Sił Zbrojnych. Faktycznie Noriega przejął rządy w kraju. Następne lata doprowadziły do odsunięcia od władzy 4 prezydentów (w ciągu 6 lat). Noriega usuwał tych, którzy próbowali ograniczać jego wpływ na władzę.
        Utrzymywał kontakty z amerykańską służbą wywiadowczą CIA. Reagan postanowił wykorzystać Noriegę do interwencji w Nikaragui. W zamian za amerykańską pomoc dla Panamy Noriega wspierał opozycję w Nikaragui. Zarówno przeciwko Reaganowi jak i Bushowi seniorowi wszczęto dochodzenia w Kongresie, ale żaden nie został ostatecznie pociągnięty do odpowiedzialności.
        Noriega przekazywał także informacje dotyczące Kuby i Fidela Castro.
        Tym, co zadecydowało o braku poparcia amerykańskiego dla Noriegi, było łamanie praw człowieka w Panamie, informacje o powiązaniach ze światem przestępczym. W roku 1987 USA wstrzymały pomoc gospodarczą dla Panamy. Sytuacja zaostrzyła się jeszcze bardziej, kiedy prezydentem został George Bush, który postanowił rozprawić się z niewygodnym sojusznikiem. Bush wezwał do obalenia reżimu Noriegi. Próba zamachu stanu zakończyła się jednak niepowodzeniem. W roku 1989 Noriega oświadczył, że jego kraj znajduje się w stanie wojny z USA. 16 grudnia 1989 oddziały panamskie zastrzeliły amerykańskiego żołnierza, co doprowadziło do interwencji amerykańskiej. 20 grudnia wojska amerykańskie dokonały inwazji, 20 stycznia 1990 Noriega został pojmany przez oddziały amerykańskie, oskarżono go o handel narkotykami. W walkach zginęło kilka tysięcy ludzi.
        Jesienią 1990 roku rozpoczął się w Miami proces. Głównymi świadkami oskarżenia byli panamscy przestępcy, którzy w zamian za obciążenie Noriegi uzyskali gwarancję bezkarności. Dzięki ich zeznaniom Noriedze udowodniono przerzuty narkotyków z Kolumbii do USA i pranie pieniędzy. W 1992 roku Noriega został uznany za winnego i skazany na 40 lat więzienia. Był pierwszą głową państwa skazaną za przestępstwa kryminalne w USA.


8. Nikaragua
Anastasio Somoza Garcia (ojciec) urodził się  w roku 1896. Pochodził z rodziny zamożnych plantatorów kawy. Ukończył szkoły najpierw w Nikaragui, a następnie w Filadelfii w USA. Po powrocie do kraju związał się małżeństwem z wpływową rodziną Debayle, mającą wpływy w Nikaraguańskiej Partii Liberalnej. W roku 1926 awansował na stopień generalski za współudział w odsunięciu od władzy prezydenta kraju . Objął urząd podsekretarza spraw zagranicznych. Do jego zadań należało utrzymywanie kontaktu z amerykańskimi siłami interwencyjnymi. Prz pomocy Amerykanów objął stanowisko dowódcy Gwardii Narodowej. To stanowisko wykorzystał dla umocnienia swojej władzy. W roku 1936 odsunął od władzy prezydenta Jauna Bautistę Sacasa (wuja swojej żony) i sam stanął na czele państwa. Pierwszym posunięciem było wydłużenie kadencji prezydenta z 4 do 6 lat, następnie zapewnił sobie ponowny wybór na urząd prezydenta. W 1947 nowe wybory przyniosły zwycięstwo przeciwnikowi Somozy – Leonardowi Arguello. Ten jednak sprawował władzę 1 miesiąc, Somoza ogłosił jego „niezdolność” do pełnienia funkcji głowy państwa i przejął władzę.
Ograniczył działania opozycji, w zamian za uznanie swojej władzy zgodził się na uzyskanie przez opozycje ograniczonej liczby miejsc w parlamencie. 21 września 1956 roku został postrzelony przez poetę Rigoberto Lopeza Pereza. Przewieziony do amerykańskiego szpitala w Panamie zmarł tydzień później. Władzę objął jego syn, Luis Somoza Debayle.
Anastasio Somoza Debayle (syn) urodził się w roku 1925. Ukończył szkołę wojskową w Nowym Jorku, a następnie rozpoczął studia w akademii West Point w stopniu kapitana nikaraguańskiej gwardii narodowej. Po powrocie do kraju awansowany do stopnia majora został szefem nikaraguańskiej Akademii Wojskowej. Po zamachu na ojca w roku 1956 stanął na czele gwardii narodowej, natomiast jego brat Luis został prezydentem kraju. Po śmierci Lusa w roku 1967 prezydentem został Rene Schick, ale Anastasio Somoza odsunął go od władzy i sam stanął na czele państwa.
        Gwardia Narodowa została wówczas przekształcona w gwardię pałacową. W roku 1971 zawarł porozumienie z opozycją, dzięki czemu ponownie został wybrany na urząd prezydenta. Opozycja – partia konserwatywna uzyskała 40% mandatów w parlamencie.
        W roku 1972 miało miejsce trzęsienie ziemi, które doprowadziło do bardzo dużych zniszczeń, przede wszystkim w stolicy kraju – Managui. Somoza przejął kontrolę nad pomocą zagraniczną, wykorzystując środki na rozwój własnych przedsięwzięć gosodarczych. Powiązane z jego rodziną przedsiębiorstwa prowadziły działalność we wszystkich sektorach gospodarki. Ponadto w rękach Somosy znalazła się niemal połowa ziemi, w tym najlepsze grunty uprawne. Po ojcu Somoza odziedziczył majątek w wysokości 150 mln dolarów, natomiast w roku 1979 jego majątek szacowano na 900 milionów dolarów.
        Lata siedemdziesiąte to jednocześnie wzrost nastrojów opozycyjnych. Narodził się ruch partyzancki o charakterze lewicowym. W odpowiedzi na te działania Somoza wprowadził we wrześniu 1977 stan wyjątkowy. Ostatecznie jednak pod wpływem nacisków ze strony opozycji ustąpił, opuścił Nikaraguę, najpierw osiadł w Miami, następnie przeniósł się do Paragwaju, gdzie zginął w wyniku zamachu w roku 1980.


9. Chile
Augusto Pinochet urodził się 11 listopada 1915 roku. W wieku 18 lat rozpoczął naukę w szkole wojskowej, którą ukończył w roku 1936 w stopniu podporucznika. Potem był instruktorem w szkołach wojskowych. W roku 1968 uzyskał stopień generała brygady.
W roku 1970 w wyniku wyborów prezydenckich na czele państwa stanął socjalista Salvador Allende. Rządy socjalistów doprowadziły do pogorszenia sytuacji w kraju, wzrosła inflacja, nastąpił spadek produkcji przemysłowej, pojawiły się trudności w zaopatrzeniu. Pinochet, pełniący wówczas funkcję dowódcy sił lądowych, pozyskał poparcie dowódców pozostałych rodzajów wojsk i rozpoczął przygotowania do przewrotu. 11 września 1973 rozpoczął się przewrót, od prezydenta zażądano ustąpienia, oddziały Pinocheta po kilku godzinach walk opanowały pałac prezydencki. Wewnątrz znaleziono ciało Allende, wg jednych miał popełnić samobójstwo, by nie wpaść w ręce zamachowców, inni twierdzą, że zginął w walce. Obalenie Allende poparły Stany Zjednoczone, które poparły działania Pinocheta.
Po objęciu władzy Pinochet przy pomocy wojska przystąpił do rozprawy ze zwolennikami obalonego rządu. Wprowadzony został stan wyjątkowy, godzina policyjna. 13 września Pinochet został przewodniczącym junty wojskowej. Rozpoczęły się krwawe represje wobec podejrzanych o nieprawomyślność, zamordowano około 20 tysięcy ludzi. Jeszcze pół roku po przewrocie w więzieniach przebywało około 14 tysięcy przeciwników politycznych, wobec których bardzo często stosowano tortury.
W roku 1988 przeprowadzone zostało referendum , w którym społeczeństwo wyraziło niechęć wobec dyktatury i w roku 1990 Pinochet ustąpił ze stanowiska. Zachował wówczas stanowisko głównodowodzącego armią.


10. Argentyna
Juan Peron urodził się 8 października 1895 roku. Mając 16 lat rozpoczął studia w akademii wojskowej, a po jej ukończeniu rozpoczął służbę w wojsku, szybko awansując. W latach trzyziestych znalazł się we Włoszech, gdzie pełnił funkcję attache wojskowego. Tam zapoznał się z ruchem faszystowskim.
    W roku 1943 powrócił do Argentyny, gdzie wziął udział w zamachu stanu, dokonując obalenia cywilnego rządu. W nowym rządzie wojskowym Peron pełnił funkcję ministra pracy i pieki społecznej, w 1945 objął stanowisko ministra wojny.
W październiku 1945 roku podjęta została próba przywrócenia rządów cywilnych, odsunięcia wojskowych. Peron i inni członkowie władzy zostali aresztowani. Kochanka Perona, popularna aktorka Eva Duarte poderwała w obronie Perona robotników. W wyniku rozruchów robotniczych Peron po dwóch dniach odzyskał wolność. Zapowiedział swój udział w wyborach prezydenckich i przedstawił program reform społecznych, obiecując poprawę sytuacji ekonomicznej. Kilka dni później zawarł też małżeństwo z Evą (Evitą) Duarte.
W wyborach w roku 1946 Peron odniósł zdecydowane zwycięstwo, co zawdzięczał poparciu robotników, ale także organizowanemu na wzór faszystowski aparatowi politycznemu i walce z opozycją. W programie reform mówił o trzeciej drodze pomiędzy kapitalizmem a komunizmem. Najważniejsze gałęzie gospodarki miały być poddane kontroli państwa, podobnie jak cały system płac, wymiany międzynarodowej. Banki miały być podporządkowane państwu.
Polityka Perona budziła liczne sprzeciwy. Napięcie pogłębiła klęska nieurodzaju. Rozpoczęła się krytyka rządu. Peron znacjonalizował wówczas część rynku prasowego, pozostałe tytuły zostały zlikwidowane, działalność partii politycznych została ograniczona, z uniwersytetów usunięci zostali nieprzychylni rządowi wykładowcy. Dzięki tym posunięciom Peron wybrany został ponownie na urząd prezydenta w roku 1951, ale już bez tak dużego poparcia jak za pierwszym razem. Cztery lata później, w wyniku wojskowego zamachu stanu w dniu 19 września 1955 roku Peron został zmuszony do ustąpienia ze stanowiska i opuszczenia kraju. Schronienie znalazł w Hiszpanii. Z Hiszpanii kierował ruchem wyrażającym poparcie dla jego rządów.
W roku 1973 generał Alejandro Lanusse zapowiedział przywrócenie demokracji w kraju i zezwolił na działalność partii politycznych. W przeprowadzonych wyborach parlamentarnych zwolennicy Perona uzyskali zwycięstwo. Hector Campora z ich ugrupowania został prezydentem. Peron mógł wrócić do kraju. Campora postanowił ustąpić na jego korzyść.  W październiku 1973 roku przeprowadzone zostały nowe wybory prezydenckie, Peron uzyskał 60% poparcia.
Po objęciu władzy związał się z prawicą, co doprowadziło do sprzeciwu popierających go związków zawodowych i lewicy. Po pierwszych sukcesach gospodarczych nastąpił regres, zaczęła rosnąć inflacja, lewica utworzyła oddziały zbrojnej partyzantki.
Juan Peron zmarł 1 lipca 1974 roku, a władzę przejęła jego trzecia już żona – Izabela Peron. U władzy utrzymała się zaledwie dwa lata. W 1976 roku armia dokonała kolejnego zamachu stanu. Do władzy perroniści powrócili ponownie w roku 1989, kiedy wybory prezydenckie wygrał Carlos Saul Menem.

 

© Solmedia 2019

UWAGA! Ten serwis używa cookies i podobnych technologii.

UWAGA! Ten serwis używa cookies i podobnych technologii. Brak zmiany ustawienia przeglądarki oznacza zgodę na to.

Zrozumiałem